Jako prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą (JDG) masz dostęp do kilku form opodatkowania. Wybór formy ma bezpośredni wpływ na wysokość podatku, składki zdrowotnej i zakres ulg, z których możesz skorzystać.
Dla szybkiego porównania najważniejszych różnic zobacz zestawienie poniżej:
| Forma | Stawka | Koszty uzyskania | Księgowość | Dla kogo |
|---|---|---|---|---|
| Skala podatkowa (PIT) | 12% do 120 000 zł, potem 32% | Pełne koszty | Pełniejsza ewidencja (KPiR) | Osoby z ulgami, rodzinami, niższymi dochodami |
| Podatek liniowy | 19% stała stawka | Pełne koszty | KPiR | Wysokie dochody, stabilna marża |
| Ryczałt ewidencjonowany | 2–20% od przychodu | Brak (co do zasady) | Prosta ewidencja przychodów | Niskie koszty, określone branże |
| Karta podatkowa | Stała kwota miesięczna | Nie dotyczy | Minimalna | Tylko kontynuujący sprzed 2022 r. |
1. Skala podatkowa (PIT)
To rozliczenie na zasadach ogólnych, z dwoma progami podatkowymi i najszerszym dostępem do ulg oraz wspólnego rozliczenia z małżonkiem. Najważniejsze cechy:
- progi i stawki – 12% do 120 000 zł rocznie, powyżej 32%;
- koszty – możliwość rozliczania pełnych kosztów uzyskania przychodu;
- ulgi i preferencje – dostęp m.in. do kwoty wolnej, ulg rodzinnych i wspólnego rozliczenia;
- księgowość – wymaga dokładniejszej ewidencji (np. KPiR).
2. Podatek liniowy (19%)
Stała stawka niezależna od progu dochodów; opłacalna przy wyższych zyskach i stabilnej marży. Najważniejsze cechy:
- stawka – niezmienne 19% bez progów;
- koszty – pełne rozliczanie kosztów jak przy skali;
- ulgi – ograniczony dostęp do ulg, brak wspólnego rozliczenia z małżonkiem;
- dla kogo – przedsiębiorcy z wysokimi dochodami i/lub wysokimi kosztami.
3. Ryczałt ewidencjonowany
Podatek liczony od przychodu (bez kosztów), ze stawką zależną od rodzaju działalności. Najważniejsze cechy:
- stawki – według branży, zwykle 2–20% od przychodu;
- koszty – co do zasady nie rozliczasz kosztów uzyskania przychodu;
- księgowość – uproszczona ewidencja przychodów i mniejsza biurokracja;
- dla kogo – działalności z niskimi kosztami i jasno zdefiniowanymi stawkami.
4. Karta podatkowa
Zryczałtowana miesięczna kwota podatku, obecnie co do zasady tylko dla podatników kontynuujących tę formę sprzed 2022 r. Najważniejsze cechy:
- kwota – stała miesięczna, niezależna od przychodu;
- dostępność – dla wybranych zawodów, głównie kontynuacja wcześniejszego statusu;
- księgowość – brak obowiązku prowadzenia pełnej ewidencji kosztów.
Jak obliczyć podatki?
Aby prawidłowo obliczyć podatek w JDG, postępuj według poniższych kroków:
- Wybierz formę opodatkowania – dopasowaną do specyfiki i poziomu dochodów;
- Określ przychody – wszystkie uzyskane wpływy z działalności;
- Oblicz koszty uzyskania przychodu – wydatki związane z prowadzeniem działalności (jeśli forma na to pozwala);
- Ustal dochód – przychód minus koszty (lub sam przychód przy ryczałcie);
- Uwzględnij składki ZUS – w tym składkę zdrowotną zgodną z wybraną formą;
- Wyznacz zaliczkę na podatek – zgodnie z właściwą stawką i terminem płatności.
Gdzie znaleźć kalkulator?
Do szybkich obliczeń możesz skorzystać z wiarygodnych narzędzi online:
- Podatki.gov.pl – kalkulatory PIT, ryczałtu i składki zdrowotnej;
- e-Urząd Skarbowy – symulatory rozliczeń i płatności online;
- Aplikacje banków i platform finansowych – moduły do fakturowania i kalkulacji dla JDG;
- Biura rachunkowe – udostępniają własne kalkulatory i konsultacje.
Rekomendacja: skonsultuj się z doradcą podatkowym lub księgowym, aby wybrać optymalny system dla Twojej działalności.