Wniosek o zwolnienie ze składek ZUS – kto może skorzystać z ulgi?

Polski system ubezpieczeń społecznych oferuje przedsiębiorcom i innym grupom zarobkowym szeroki katalog ulg i zwolnień ze składek do ZUS. Od stycznia 2026 roku obowiązują nowe i zmienione programy wsparcia, które rozszerzają możliwości uzyskania preferencyjnych warunków ubezpieczeniowych.

Osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą, pracownicy zbliżający się do emerytury, przedsiębiorcy o niskich dochodach oraz osoby w trudnej sytuacji materialnej mogą skorzystać z rozwiązań obniżających obciążenia. Poniżej znajdziesz klarowny przegląd najważniejszych ulg, warunków, procedur i wyjątków.

Wakacje składkowe – nowa ulga dla mikroprzedsiębiorców

Program zwalnia wybranych przedsiębiorców z opłacania głównych składek społecznych za jeden wybrany miesiąc w roku. Zwolnienie obejmuje emerytalne, rentowe, wypadkowe, dobrowolne chorobowe oraz składki na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy. Składka na ubezpieczenie zdrowotne pozostaje obowiązkowa.

Kto może skorzystać

Uprawnionymi są mikroprzedsiębiorcy z CEIDG zatrudniający do 9 pracowników i spełniający określone kryteria. Najważniejsze zasady to:

• status mikroprzedsiębiorcy – wpis w CEIDG i zatrudnienie nie więcej niż dziewięciu pracowników;
• nieświadczenie usług dla byłego pracodawcy – w celu wsparcia faktycznie niezależnej działalności;
• limit przychodów – w co najmniej jednym z dwóch lat poprzedzających rok złożenia wniosku przychód nie przekroczył równowartości 2 000 000 euro;
• brak prowadzenia działalności na rzecz byłego pracodawcy – jako ubezpieczony w roku poprzednim i w roku złożenia wniosku.

Jak złożyć wniosek

Procedura odbywa się wyłącznie elektronicznie. Oto kluczowe kroki i terminy:

• termin – wniosek składasz w miesiącu poprzedzającym miesiąc zwolnienia (np. za grudzień składasz w listopadzie);
• formularz – na PUE ZUS użyj wniosku RWS, który automatycznie pobiera dane płatnika;
• okres zwolnienia – domyślnie ustawiany jest miesiąc następujący po miesiącu złożenia wniosku;
• pomoc de minimis – musisz posiadać wolny limit co najmniej w wysokości składek objętych zwolnieniem.

Korzyści i ograniczenia

Najważniejsze efekty finansowe i limity programu to:

• koszt składek pokrywa budżet państwa – oszczędzasz równowartość swoich miesięcznych składek społecznych;
• pełne uwzględnienie w emeryturze – sfinansowane składki są ewidencjonowane i wliczane do stażu i podstawy świadczeń;
• ciągłość działalności – możesz normalnie pracować, fakturować i uzyskiwać przychody, status ubezpieczeniowy się nie zmienia;
• brak zwolnienia za innych – ulga dotyczy tylko składek przedsiębiorcy, nie pracowników, zleceniobiorców czy współpracujących;
• reżim de minimis – wymagane jest wykazanie dotychczas otrzymanej pomocy publicznej i pilnowanie limitu.

Składki sfinansowane w ramach wakacji składkowych wliczają się do przyszłej emerytury lub renty.

Ulga na start – preferencja dla nowych przedsiębiorców

Ulga na start zwalnia z większości składek społecznych przez 6 miesięcy od rozpoczęcia działalności (po raz pierwszy lub po przerwie min. 60 miesięcy). W tym czasie opłacasz wyłącznie składkę zdrowotną.

Warunki i czas trwania

Aby skorzystać, należy spełnić warunki ustawowe:

• brak świadczenia na rzecz byłego pracodawcy – w bieżącym lub poprzednim roku w zakresie tożsamym z czynnościami pracowniczymi;
• pełne 6 miesięcy – liczone od rozpoczęcia działalności (jeśli start w trakcie miesiąca, liczenie od kolejnego pełnego miesiąca);
• zawieszenie nie zatrzymuje ulgi – po wznowieniu po 6 miesiącach niewykorzystana część nie przysługuje.

Rezygnacja w trakcie ulgi wyklucza powtórne skorzystanie, dopóki nie minie pełne 60 miesięcy od wyrejestrowania z ubezpieczeń społecznych.

Co po uldze

Po 6 miesiącach możesz przejść na preferencyjne składki ZUS na 24 miesiące, opłacając składki od min. 30% minimalnego wynagrodzenia. Łącznie ulga na start + preferencyjny ZUS to nawet 31 miesięcy preferencji.

Preferencyjne składki ZUS – obniżone stawki dla nowych firm

Po uldze na start możesz opłacać składki od podstawy co najmniej 30% minimalnego wynagrodzenia przez 24 miesiące. To rozwiązanie dla firm na początku działalności.

Warunki i obowiązki

Najważniejsze kryteria i czynności administracyjne to:

• brak innej działalności – w ostatnich 60 miesiącach przed startem bieżącej działalności;
• brak świadczenia dla byłego pracodawcy – w roku rozpoczęcia i poprzednim w zakresie tożsamym z obecną działalnością;
• minimalna podstawa – nie niższa niż 30% minimalnej płacy (ok. 1 440 zł w 2026 r.);
• koniec preferencji – wyrejestrowanie ZUS ZWUA i ponowne zgłoszenie z kodem 05 10 (standard) lub 05 90 (mały ZUS plus).

Zachowanie ciągłości ubezpieczenia wymaga zgodności dat wyrejestrowania i ponownego zgłoszenia.

Mały ZUS plus – składki uzależnione od dochodu

Od 2026 r. podstawa składek społecznych zależy od dochodu z poprzedniego roku, co pomaga przy nieregularnych przychodach. W każdym 60‑miesięcznym okresie prowadzenia działalności masz prawo do 36 miesięcy ulgi.

Warunki i rejestracja

Kto i na jakich zasadach skorzysta z ulgi:

• przychód za poprzedni rok ≤ 120 000 zł – limit liczy się proporcjonalnie, gdy działalność trwała krócej niż rok;
• co najmniej 60 dni działalności – w poprzednim roku kalendarzowym;
• maks. 36 miesięcy – w ciągu 60 miesięcy prowadzenia firmy;
• przerejestrowanie do 31 stycznia 2026 r. – z dużego ZUS: najpierw ZUS ZWUA, potem zgłoszenie z kodem 05 90 lub 05 92 (w zależności od formy opodatkowania).

Terminy wyrejestrowania i ponownego zgłoszenia muszą być tożsame, aby zachować ciągłość ubezpieczeniową.

Jeśli w 2023 r. przysługiwało dodatkowe 12 miesięcy ulgi, a nie zostały wykorzystane do końca 2025 r., pozostałe miesiące będzie można rozliczać najwcześniej w 2029 r.

Zwolnienia dla emerytów i rencistów prowadzących działalność

Emeryt lub rencista prowadzący działalność nie opłaca składek emerytalnych, rentowych i wypadkowych, a jedynie składkę zdrowotną (z wyjątkami opisanymi poniżej).

Kiedy można nie płacić zdrowotnego

Zwolnienie z opłacania składki zdrowotnej przysługuje, gdy spełnione są następujące warunki:

• świadczenie ≤ minimalne wynagrodzenie – miesięczna emerytura/renta nie przekracza minimalnej płacy;
• niski przychód z działalności – przychody do 50% najniższej emerytury miesięcznie, lub;
• karta podatkowa – rozliczanie podatku w tej formie.

Osoby ze zwolnieniem zdrowotnym pozostają w ubezpieczeniu zdrowotnym i wykazują tę informację w deklaracjach ZUS.

Po osiągnięciu wieku emerytalnego – 60 lat (kobiety) i 65 lat (mężczyźni) – można dorabiać bez limitu. Dodatkowo przysługuje ulga zerowy PIT dla seniorów do 85 528 zł rocznie.

Zwolnienia dla osób niepełnosprawnych

Przedsiębiorcy z orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności mogą obniżyć roczną składkę zdrowotną do wysokości należnego PIT, jeśli łącznie:

• prowadzą działalność lub korzystają z ulgi na start;
• są objęci zdrowotnym wyłącznie z tego tytułu – brak innego tytułu do ubezpieczenia;
• rozliczają się według skali podatkowej – zasady ogólne;
• posiadają ważne orzeczenie co najmniej przez 1 miesiąc w roku.

Z rozwiązania mogą skorzystać także osoby z orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS o niezdolności do pracy. Jeśli jedynym źródłem przychodu jest działalność, składka zdrowotna nie może przekroczyć należnej zaliczki na PIT.

Zwolnienia dla osób w szczególnych sytuacjach zawodowych

Wybrane grupy pracowników i pracodawców mogą korzystać z ulg na fundusze celowe:

• powrót z urlopów rodzicielskich – przez 36 miesięcy brak składek na FP, FS i FGŚP (dla pracodawcy, który pierwszy udzielił urlopu i kontynuuje zatrudnienie);
• pracownicy 55+/60+ – zwolnienie pracodawcy z FP od miesiąca po ukończeniu 55 lat (kobiety) lub 60 lat (mężczyźni) (jeżeli urodziny przypadną 1. dnia miesiąca, zwolnienie obowiązuje od tego miesiąca);
• bezrobotni skierowani przez PUP – brak FP, FS i FGŚP przez 12 miesięcy od miesiąca po zawarciu umowy (dotyczy także osób 50+).

Działalność nierejestrowana – nowy limit kwartalny od 2026 roku

Od 2026 r. wprowadzono limit kwartalny przychodu dla działalności nierejestrowanej w wysokości 225% minimalnego wynagrodzenia (ok. 10 800 zł na kwartał). Spełnienie warunków oznacza brak obowiązku rejestracji i opłacania składek ZUS.

Kto skorzysta i o czym pamiętać

Z rozwiązania skorzystają osoby o nieregularnych przychodach, w tym pracujący na etacie, emeryci, bezrobotni i osoby czasowo nieaktywne. Warunki to:

• brak działalności gospodarczej w ostatnich 60 miesiącach;
• nieprzekroczenie limitu kwartalnego – przekroczenie skutkuje obowiązkiem rejestracji i składek bez okresu przejściowego;
• świadomość braku świadczeń – brak ZUS oznacza brak prawa do zasiłku chorobowego i budowania podstawy emerytalnej.

Procedury i wymagania administracyjne

Poprawne zgłoszenie do ulg i zwolnień wymaga pilnowania terminów i właściwych formularzy. W przypadku wakacji składkowych:

• złóż wniosek RWS – wyłącznie elektronicznie z profilu płatnika na PUE ZUS;
• dotrzymaj terminu – w miesiącu poprzedzającym miesiąc zwolnienia;
• sprawdź dane – formularz pobiera dane automatycznie i domyślnie ustawia okres zwolnienia;
• dodaj informacje o de minimis – złóż oświadczenie i wskaż dotychczas uzyskaną pomoc.

W zakresie pomocy publicznej obowiązują limity:

• limit de minimis – 300 000 euro w ciągu trzech ostatnich lat podatkowych;
• wolny limit – co najmniej równy sumie składek, z których chcesz uzyskać zwolnienie;
• dokumentacja – wymagane dane o pomocy otrzymanej dotychczas.

Rozliczenia podatkowe przy wakacjach składkowych wyglądają następująco:

• składki społeczne i FP objęte zwolnieniem – nie są kosztem w KPiR;
• składki społeczne – nie pomniejszają dochodu/przychodu przy obliczaniu zaliczki na PIT;
• obowiązkowe deklaracje – ZUS przekazuje informację o przyznaniu zwolnienia, a Ty składasz wymagane dokumenty rozliczeniowe.

Porównanie dostępnych ulg i optymalny wybór

Dla łatwiejszej orientacji w warunkach i korzyściach zobacz zestawienie najpopularniejszych rozwiązań:

Ulga/rozwiązanie	Dla kogo	Okres	Podstawa/składki	Kluczowe warunki	Zdrowotne
Ulga na start	Nowi przedsiębiorcy lub po 60 mies. przerwy	6 miesięcy	Zwolnienie z E/R/W/FP; płacisz tylko zdrowotne	Brak świadczenia dla byłego pracodawcy w tożsamym zakresie	Tak
Preferencyjny ZUS	Po uldze na start lub przy spełnieniu warunków	24 miesiące	Podstawa min. 30% minimalnego wynagrodzenia	Brak innej działalności w 60 mies.; brak świadczenia dla byłego pracodawcy	Tak
Mały ZUS plus	Przedsiębiorcy o niższych dochodach	Do 36 mies. w 60 mies.	Podstawa zależna od dochodu z poprzedniego roku	Przychód ≤ 120 000 zł; min. 60 dni działalności w roku	Tak
Wakacje składkowe	Mikroprzedsiębiorcy (do 9 pracowników)	1 miesiąc w roku	Budżet państwa pokrywa E/R/W/chorobowe/FP/FS	Limit de minimis; zakaz świadczenia dla byłego pracodawcy	Tak
Działalność nierejestrowana	Osoby o nieregularnych przychodach	Do limitu/kwartał	Brak składek ZUS do limitu	Limit 225% płacy min./kwartał; brak DG w 60 mies.	Nie

Wybór ulgi warto oprzeć na Twojej sytuacji finansowej, prognozie przychodów i planach rozwoju – tak, by zminimalizować koszty i utrzymać ciągłość ubezpieczeń.